วิชาหายตัว

มิตรสหายหลายรายที่พอรู้ว่าจะต้องมาอยู่อังกฤษ ต่างก็ให้ความเห็นว่า ‘ภาษาอังกฤษจะต้องดีขึ้นแน่ ๆ’  เข้าใจว่าคนพูดคงจะหมายถึงทักษะในการสนทนามากกว่าอย่างอื่น  ครั้นมาถึงในช่วงระยะแรกก็ต้องอยู่รวมกับพระอีกหลายรูปในบ้านหลังใหญ่ ด้วยเหตุผลที่ว่า ‘จะได้ไม่เหงาและมีโอกาสได้ฝึกภาษากับคนอื่น ๆ’ แต่หารู้ไม่ว่าแทบจะไม่ได้ทำเช่นนั้นเลย 

สาเหตุที่ไม่ค่อยได้คุยกับใคร นอกจากทักทายปราศัยกับพระที่ทำความสะอาดห้องน้ำด้วยกันทุกเช้านั้น เป็นเพราะพระที่นี่มีความสามารถเป็นพิเศษในการแยกย้ายกระจัดกระจาย  นอกจากเวลาที่ต้องพบปะหรือทำกิจส่วนรวมแล้ว แทบจะไม่พบพระที่เดินไปเดินมาในที่ส่วนรวมเลย  แอบสังเกตคนที่มาอยู่ใหม่ ๆ มักจะออกอาการเคว้งคว้างให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง

ลักษณะเช่นนี้คงไม่ต่างจากวัดป่าในเมืองไทย ซึ่งมักจะได้รับความเห็นจากโยมที่มาเยี่ยมว่า ‘หาพระไม่เจอเลย ไม่รู้ว่าท่านไปอยู่กันที่ไหน’  ถ้าเป็นแบบนี้ตอบได้ทันทีว่ามาไม่ตรงช่วงเวลา เพราะถึงแม้จะเป็นวัดขนาดใหญ่ที่มีพระอยู่ถึงสี่ห้าสิบรูป  ถ้าไม่ได้มาในช่วงเวลาที่เป็นส่วนรวมคือ ช่วงถวายอาหารเช้ากับช่วงทำความสะอาดภาคบ่าย อาจจะรู้สึกเหมือนเข้ามาในวัดร้างก็เป็นได้

แต่วัดป่าเมืองไทยที่ขึ้นชื่อว่าเงียบสงัด ยังต้องพ่ายต่อวัดสาขาในชนบทของอังกฤษ  เพราะแม้กระทั่งลับหลังครูบาอาจารย์ พระที่นี่ก็แทบจะไม่มีการจับกลุ่มคุยกัน  อาจจะมีการเปิดวงกาแฟหลังอาหารกันบ้างแต่ก็ไม่อยู่นาน  ยกเว้นคนที่สนิทกันมากหน่อย ก็อาจจะออกไปเดินป่าด้วยกันในภาคบ่าย  คนที่จะอยู่ที่นี่ได้ต้องเตรียมใจที่จะอยู่ตามลำพังและสามารถพึ่งตนเองในการปฏิบัติธรรมได้พอสมควร  เพราะดูเหมือนจะไม่มีโอกาสในการพูดคุยซักถามมากนัก  เว้นแต่จะมีการเปิดวงสนทนาอย่างเป็นทางการซึ่งบรรยากาศไม่เอื้อต่อการเล่าประสบการณ์ในการปฏิบัติสักเท่าไร

โชคดีว่าในระยะสี่ห้าปีที่ผ่านมา มักจะใช้เวลาอยู่ตามลำพังเป็นส่วนใหญ่  จึงไม่มีปัญหาในการปรับตัว ไม่รู้สึกเหงาและไม่ ‘คิดถึงบ้าน’ อาจจะเป็นเพราะในชีวิตพระนั้นได้รับการอบรมให้รู้สึกว่าเป็นคนที่ไม่มีหลักแหล่งตายตัว  ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนหรือวัดไหนก็ล้วนแต่เป็นที่พักอาศัยชั่วคราวทั้งนั้น  แม้กระทั่งสถานที่ซึ่งก่อร่างสร้างใหม่ด้วยตนเองและพักอยู่ติดต่อกันหลายปีที่เชียงรายก็ไม่รู้สึกว่าเป็นบ้านที่ถาวร 

แม้ว่าโดยปกติจะไม่ใช่คนปิดตัว เพราะยินดีพูดคุยแลกเปลี่ยนกับคนอื่นเสมอ  แต่ก็ตระหนักได้ว่า ถ้ามีเหตุที่ทำให้ไม่ต้องพูดหรือติดต่อกับใครเลยก็มีความสุขความพอใจกับชีวิตได้  ต่อให้ไม่ต้องอ่านหรือเขียนหนังสือซึ่งเป็นกิจกรรมที่ทำได้ดีตามลำพัง ก็เชื่อว่าจะไม่เป็นทุกข์  เพราะยังมีอะไรอีกมากมายที่ทำให้ไม่รู้สึกว่างเปล่ากับชีวิต  

ด้วยเหตุนี้ วิชาความรู้ที่ได้ฝึกฝนบ่อยในระหว่างอยู่ที่นี่คือ ‘วิชาหายตัว’  เมื่อถึงเวลาที่ทุกคนกระจัดกระจายกันไป ก็หายตัวไปบ้างเพื่อให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อม  ถือเป็นการอยู่แบบ ‘ไม่มีอยู่’ ซึ่งเป็นการฝึกฝนตนเองในอีกลักษณะหนึ่ง 

ถ้ากลับไปแล้วพบว่า ภาษาอังกฤษยังไม่ต่างจากเดิมก็คงไม่ต้องสงสัย  เพราะสิ่งที่ได้ทดแทนมาคือวิชาหายตัวนั่นเอง