The Countryside of Chithurst

Reflections of Buddhist monastic life in England

คำถามของหุ่นยนต์

Posted by phrajew บน สิงหาคม 31, 2006

 

ในนิยายวิทยาศาสตร์เรื่องหนึ่งของอาซิมอฟ กล่าวถึงหุ่นยนต์ตัวหนึ่งที่เกิดข้อผิดพลาดระหว่างการผลิต ทำให้มีระบบสมองที่สามารถคิด เรียนรู้ และทำงานสร้างสรรค์ได้  เป็นที่แน่นอนว่าคุณสมบัติเช่นนี้ย่อมสร้างความแตกตื่นในแวดวงวิทยาศาสตร์เป็นอันมาก เพราะไม่มีหุ่นยนต์ตัวไหนทำได้มาก่อน

 

บทบาทดั้งเดิมของหุ่นยนต์คือผู้รับใช้ที่ต้องคอยรับคำสั่งทุกครั้งไป  แต่เมื่อหุ่นยนต์ตัวนี้สามารถคิดได้ ความสัมพันธ์ที่มีต่อมนุษย์ก็เปลี่ยนแปลงไป  เพียงชั่วเวลาไม่นานนัก หุ่นยนต์ที่เคยเป็นเพียงพี่เลี้ยงเด็กและได้รับการตั้งชื่อว่าแอนดรูว์ก็สามารถหารายได้ด้วยตนเองและต้องการความเป็นอิสระมากขึ้นเรื่อย ๆ

 

เนื่องจากหุ่นยนต์เป็นวัตถุที่มีอายุขัยยาวนานกว่ามนุษย์  แอนดรูว์จึงได้เห็นคนในครอบครัวหลายชั่วคน ประกอบกับวิทยาการที่ก้าวหน้าไปในแต่ละสมัยก็ทำให้หุ่นยนต์ตัวนี้คล้ายกับมนุษย์มากขึ้นทุกที  ยามใดที่เกิดข้อติดขัด เขาก็ลงมือศึกษาและทดลองด้วยตนเอง จนท้ายที่สุดแอนดรูว์ก็มีรูปลักษณ์ไม่ต่างจากมนุษย์ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นลักษณะภายนอกหรือแม้กระทั่งอวัยวะภายในร่างกาย  มีเพียงสิ่งเดียวเท่านั้นที่ยังคงรักษาไว้คือ สมองที่พิเศษกว่าหุ่นยนต์ตัวอื่น

 

แต่ถึงกระนั้น แอนดรูว์ก็ยังไม่พอใจอยู่นั่นเอง  เขาพยายามทำทุกอย่างเพื่อให้ได้รับการยอมรับในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง  แต่ในสายตาของคนทั่วไปเขาก็ยังเป็นหุ่นยนต์อยู่ดี  ในวาระครบรอบอายุสองร้อยปี  แอนดรูว์จึงตัดสินใจเข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนแปลงระบบสมองให้เสื่อมได้และตายไปในที่สุด  ในระยะสุดท้ายของชีวิตนี้เองที่เขาได้รับการประกาศยอมรับว่าเป็น แอนดรูว์ มนุษย์สองร้อยปี

 

นิยายขนาดสั้นเรื่องนี้คงให้ข้อคิดกับผู้อ่านได้หลากหลาย แล้วแต่มุมมองและประสบการณ์  แต่ประเด็นสำคัญประการหนึ่งคือ การตั้งคำถามว่าความเป็นมนุษย์คืออะไรกันแน่  เพราะในขณะที่หุ่นยนต์ตัวหนึ่งพยายามให้คนอื่นยอมรับคุณค่าของตัวเองอย่างสุดความสามารถ  แต่มนุษย์ทั่วไปในสังคมดูจะไม่ได้ให้ความหมายต่อสิ่งที่ตนเองเป็นอยู่สักเท่าใดนัก

 

แอนดรูว์ค้นพบว่าหัวใจสำคัญของการเป็นมนุษย์ไม่ได้อยู่ที่ร่างกายภายนอก แต่อยู่ที่การยอมรับความเปลี่ยนแปลงไปตามธรรมชาติ  แม้ว่าคนจำนวนมากจะเพียรพยายามที่จะยืดวันเวลาของชีวิตให้ยาวนานที่สุดเท่าที่จะทำได้  แต่สุดท้ายแล้วย่อมไม่มีใครหลีกพ้นจากความตาย  ภาวะของคนที่ไม่ยอมตายนั้นถือได้ว่าไม่ใช่ภาวะของมนุษย์   

 

ข้อคิดที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งคือ ถึงแม้ว่าคนทั่วไปจะเกรงกลัวความตายมากเพียงใดก็ตาม แต่หากต้องเผชิญกับความเป็นอมตะเข้าจริง ๆ แล้ว กลับยิ่งหวาดกลัวต่อสภาวะนี้เสียอีก  หากลองนึกถึงชีวิตที่จะดำรงอยู่ตลอดกาลแล้ว หลายคนคงรู้สึกได้ว่าเหลือที่จะรับจริง ๆ 

ความจริงพื้นฐานเกี่ยวกับความตายเช่นนี้เองที่เป็นแก่นแท้ของชีวิต และเป็นสิ่งที่เราต้องเรียนรู้เพื่อนำไปสู่การยอมรับและการใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าให้สมกับวันเวลาที่ต่างมีอยู่เพียงช่วงระยะหนึ่งเท่านั้น   

นอกจากนี้แล้วคำว่ามนุษย์ในภาษาบาลียังแปลได้ว่า ผู้ที่มีใจสูงโดยหมายถึงคนที่รู้จักพัฒนาจิตใจของตนเองให้ละเอียดอ่อนขึ้น มองเห็นความเป็นจริงของชีวิต และสามารถต้อนรับกับความตายที่กำลังเดินทางมาหาได้อย่างอาจหาญ  ทั้งนี้เพราะได้ดำเนินชีวิตของตนอย่างดีที่สุดตามกำลังสติปัญญาที่มีอยู่แล้ว ไม่มีอะไรจะตำหนิตนเองได้   

จากการอ่านนิยายแล้วย้อนมองตัวเอง ความรู้สึกยินดีอย่างท่วมท้นของแอนดรูว์ที่ได้รับการยอมรับให้เป็นมนุษย์ในที่สุดนั้นตั้งคำถามชวนให้คิด  ในขณะหุ่นยนต์ตัวหนึ่งยอมทำทุกอย่างเพื่อให้ขึ้นชื่อว่าเป็นมนุษย์  ตัวเราเองได้ทำอะไรบ้างให้สมกับคุณค่าภายในตัวของเราเอง

 

มีการตอบกลับหนึ่งครั้ง to “คำถามของหุ่นยนต์”

  1. สุดยอดมากครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: