The Countryside of Chithurst

Reflections of Buddhist monastic life in England

ฤดูกาลจำศีล

Posted by phrajew บน มกราคม 4, 2007

 

คำว่า จำศีลนี้จะมีที่มาอย่างไรก็ไม่ทราบได้  พิจารณาความหมายตามรูปศัพท์แล้วน่าจะคล้ายกับคำว่า จำวัด ซึ่งไม่ได้มีความหมายตรงข้ามกับคำว่า ลืมวัด แต่ประการใด หากแต่ใกล้เคียงกับการพักอยู่ หรือการประจำอยู่  ส่วนความหมายของจำวัดที่เข้าใจกันว่าคือการนอน น่าจะเป็นสำนวนพูดที่กลายไปจากความหมายดั้งเดิมเหมือนกับหลาย ๆ คำที่ปรากฏในภาษาไทย

 

ถ้าหากคำว่า จำศีลมีความหมายในทำนองว่า อยู่ประจำเพื่อรักษาศีล ก็ดูจะตรงกับการที่ญาติโยมผู้เฒ่าผู้แก่ในภาคอีสานมาพักค้างคืนที่วัดในทุก ๆ วันพระ  สำนวนที่เคยได้ยินบ่อย ๆ คือ ไปจำศีลที่วัด  แต่ทั้งนี้คงไม่ได้หมายความว่า ศีลนั้นควรแก่การรักษาเฉพาะที่วัดเพียงเท่านั้น  เพราะหากพิจารณาตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว  คนเราทุกคนควรจะต้อง จำศีล กันอยู่ตลอดเวลา 

ส่วนที่นำคำนี้มาใช้กับการหยุดพักผ่อนตามฤดูกาลของสัตว์บางชนิด เช่น กบ เต่า หรือ หมีนั้น น่าจะถือเอานัยของการหยุดพักจากกิจกรรมที่ทำอยู่ในชีวิตปกติเป็นสำคัญ  คำที่มีความหมายทำนองเดียวกันนี้ในภาษาอังกฤษ คือ retreat ซึ่งหมายถึง การถอนตัวหรือการถอยออกจากวิถีชีวิตที่เคยชินเพื่อทำในสิ่งที่สำคัญกว่า  ในกรณีที่เป็นคำนามก็อาจหมายถึง สถานที่อันเงียบสงบเหมาะแก่การพักผ่อนหรือทำกิจกรรมที่ต้องทำตามลำพัง

 

คำอธิบายที่ว่านี้คงจะช่วยทำให้หายสงสัยได้ว่า ทำไมในภาษาอังกฤษจึงนิยมใช้คำว่า retreat ควบคู่ไปกับการปฏิบัติธรรม  ช่วงฤดูกาลเข้าพรรษาก็ใช้ว่า rainy retreat หรือ ศูนย์ปฏิบัติธรรมที่วัดอมราวดีก็มีชื่อเรียกว่า retreat center เป็นต้น 

 

ในช่วงที่ความหนาวเหน็บย่างกรายเข้ามาถึง  ที่วัดในอังกฤษก็มีฤดูกาลจำศีลที่เรียกกันว่า Winter retreat เช่นกัน  เพียงแต่ว่าในช่วงนี้ เราอาจจะไม่ได้ใช้เวลาส่วนใหญ่ในการนอนหลับ (hibernate) อย่างตัวตุ่นหรือกระต่ายที่ซ่อนตัวในโพรงลึก  แต่ก็ต้องตัดกิจกรรมที่ทำตามปกติออกไปเป็นจำนวนมาก

 

กิจกรรมตามปกติที่ว่าก็ประกอบด้วย การติดต่อสื่อสารกับโลกภายนอก ไม่ว่าจะเป็นจดหมายหรือโทรศัพท์ตามปกติหรือการติดต่อทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างอินเตอร์เน็ตและอีเมล์  การทำงานหนักประเภทซ่อมแซมหรือ ตัดฟืน ขนฟืน  การเดินทางไปยังที่ต่าง ๆ  กล่าวโดยสรุปคือ งานทั้งหมดที่นอกเหนือไปจากการปฏิบัติธรรมและกิจวัตรเล็กน้อยประจำวันนั่นเอง

 

หลายคนให้ความเห็นว่า ในประเทศทางตะวันตกฤดูกาลจำศีลหน้าหนาว ดูจะทำได้อย่างสมเหตุสมผลมากกว่าการจำพรรษาในฤดูฝนอย่างประเทศทางแถบอุษาคเนย์  เพราะในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงกันยายนนั้น ภูมิอากาศในอังกฤษเหมาะแก่การท่องเที่ยวธุดงค์เป็นอย่างยิ่ง  แต่ความคิดที่จะเลื่อนการจำพรรษาให้เป็นฤดูหนาวนี้ก็มีอันต้องตกไป  เพราะเสียงส่วนใหญ่เห็นว่าควรที่จะรักษาธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดกันมามากกว่า 

ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้ดูเหมือนว่า คณะสงฆ์ทางตะวันตกมีการจำพรรษาปีละสองครั้ง คือช่วงหน้าฝนตามปกติ และเพิ่มช่วงหน้าหนาวเข้าไปอีกสามเดือน นับตั้งแต่เดือนมกราคมไปจนถึงปลายเดือนมีนาคม  โดยช่วงที่ดูจะจริงจังกับการปฏิบัติธรรมเป็นพิเศษ คือ ช่วงฤดูหนาวนี้เอง

 

เท่าที่พูดคุยกันในที่ประชุมสงฆ์ จะมีบางช่วงที่ต้องปฏิบัติธรรมร่วมกันตลอดทั้งวัน โดยเริ่มตั้งแต่ตีสี่ไปจนถึงประมาณสามทุ่ม  หลังจากนั้นก็จะมีการผลัดกันเข้าเงียบที่กุฏิภายในป่า  ตลอดระยะเวลาสามเดือนที่ว่านี้ สมาชิกในชุมชนทั้งหมดจะพยายามรักษาความเงียบอันศักดิ์สิทธิ์ (noble silence) โดยงดการพูดคุยสนทนาที่ไม่จำเป็นทั้งหมด

 

ช่วงก่อนหน้าที่จะถึงฤดูกาลจำศีลอันยาวนาน  เราจึงจำเป็นต้องสะสมพลังงานไว้ล่วงหน้า  ฟืนท่อนใหญ่ถูกขนมาเรียงไว้จนเต็มโรงเก็บ  พระเณรช่วยกันจัดการรอยรั่วตามหลังคา  และเพิ่มฉนวนกันความร้อน (insulation) ตามกุฏิต่าง ๆ  จากนั้น โพรงของเราก็เป็นอันว่าพร้อมที่จะมุดเข้าไปอยู่ได้

 

กว่าจะโผล่หน้าออกมาเยี่ยมดูโลกภายนอกอีกทีก็คงปลายเดือนมีนาคม  และเมื่อถึงเวลานั้นใบไม้ก็คงเริ่มผลิ  ดอกบลูเบ็ลล์คงจะบานสะพรั่งออกมาต้อนรับ  วัฏจักรของชีวิตก็จะเวียนมาอีกรอบหนึ่ง แล้วเคลื่อนย้ายต่อไปตามที่เคยเป็นมา และจะเป็นอยู่อีกตลอดไป 

 

 

หมายเหตุ  นับตั้งแต่วันที่ 4 มกราคม เป็นต้นไป เจ้าของบล็อกแห่งนี้ก็จะหยุดจำศีล  แต่หากไม่มีอะไรผิดพลาด จะมีข้อเขียนปรากฏขึ้นทุก ๆ วันศุกร์ของแต่ละสัปดาห์  หวังว่าจะยังคงประโยชน์ให้กับผู้อ่านได้ตามสมควร

2 Responses to “ฤดูกาลจำศีล”

  1. alwayslek said

    Mo-Ta-Na Krub (Am I saying the correct word?)

  2. Golf said

    อนุโมทนาครับท่านจิ๋ว
    ผมเองก็จะขยันบริกรรมภาวนาเท่าที่จะทำได้
    ขอให้กุศลกรรมที่เราทำคนละเล็กละน้อย
    โปรดช่วยเยียวยาความทุกข์ร้อนของโลกด้วยเทอญ
    และจะคอยตามอ่านทุกอาทิตย์ครับ
    สาธุ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: